1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda.  Haberlerin peşinden koştum; haber trafiği yönettim, söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım. Dokuz yıl boyunca sürdürdüğüm Hürriyet gazetesi Okur Temsilciliği (Ombudsman) görevinden 4 Mart 2019’da ayrıldım. Artık mesleğime "Medya ombudsmanı" olarak katkıda bulunmayı hedefliyorum.  Okurlardan da somut örnekler üzerinden medya eleştirileri bekliyorum.

Faruk Bildirici


 ÖLÜMÜN FOTOĞRAFI
 06 Ocak 2014, Pazartesi
 

Uzun yıllardır Hürriyet’te ceset fotoğrafı ya da kanlı, dehşet etkisi yaratan fotoğraflar yayımlanmıyor. Doğan Grubu’nun 2012’de yenilenen Yayın İlkeleri’ne “Cesetleri yakın plan gösteren, kan ve şiddet unsurları içeren fotoğraf ve görüntüler kullanılamaz” maddesi eklenerek, bu uygulama perçinlendi.

O nedenle 2 Ocak’ta Ege Eki’nin ilk sayfasında intihar etmiş bir genç kızın kanlar içindeki fotoğrafının yayımlanması şaşırtıcıydı. Hem de ölen kızın yüzü yakın plan çekilmişti fotoğrafta.

Yılbaşı gecesi intihar eden Pamukkale Üniversitesi öğrencisi 21 yaşındaki Canan Dinç ile ilgili  “Yılın ilk şoku” başlıklı haberdeki bu fotoğrafa aynı üniversiteden Demet Çelikkol tepki gösterdi:

“İlk sayfada verdiğiniz görselinizi şiddetle kınıyorum. Ölmüş bir genç kızın fotoğrafını yayınlamanıza anlam veremiyorum. Ayrıca haberdeki ‘kızlı erkekli partide gençler içki içip eğlendi’ gibi özel olarak belirtilmesi gerekmeyen, ‘Bak sonunda ne oldu’ gibi bir mesaj yatan cümleye de dikkat çekmek isterim. Denizli, başbakanın açıklamalarından sonra hassas bir şehir haline geldi. Canan arkadaşım değildi, ben Eğitim Fakültesinde okuyorum. Sadece kendimi onun arkadaşları ve ailesinin yerine koydum.“

Bu tepkiyi ilettiğim Hürriyet Ege Temsilcisi Deniz Sipahi de üzgündü. Öyle bir fotoğraf kullanılması teknik bir sorundan kaynaklanmıştı:

“Yayın İlkeleri’nde yer aldığı için bu konuya hassasiyet gösteriyoruz. Fakat baskıda bir talihsizlik oldu. Buzlama yaptığımız fotoğraf bilemediğimiz teknik bir nedenden dolayı baskıda yer almamış. Bu konuyu sabah toplantısında da konuşmuştuk. Dikkat edilirse internet sayfamızda bu fotoğrafı kullanmadık.”

Bu vesileyle ölü fotoğraflarının kullanılmaması ilkesini bir kez daha hatırlamış olduk. Ancak bu haberde sorunlu noktanın sadece fotoğraf olmadığını düşünüyorum. İntihar haberlerinin bulaşıcı olduğunu, problem yaşayan insanlara kötü örnek olabileceğini daha önce yazmıştım. İntihar haberlerinde tek istisna ünlü ve kamusal görevi olan kişilerin intiharları olmalı. Onun dışındakiler, hele de intihar yönteminin ayrıntıları hiç yazılmamalı.

Maalesef bırakın kullanılmamasını, Denizli’deki genç kızın intihar haberi aynı gün iki kez yayımlanmıştı Hürriyet’te. Ege Eki’nin yanı sıra ana gazetenin üçüncü sayfasında da yer alıyordu bu intihar haberi. 

Yardım kampanyaları…

Çanakkale’nin Bayramiç ilçesinde evi yanan yaşlı çiftin haberi ve fotoğrafları çok etkileyiciydi. Nitekim haber, “Yürek burkan fotoğraflar” başlığıyla verilmişti. Haberi okuyanlar, görüntüleri izleyenler, hemen harekete geçip, mail ve telefon yağdırdılar. Yaşlı çifte yardım etmek istiyordu insanlar.

Hürriyet Dünyası, haberi bir yardım kampanyasına dönüştürmedi. Sadece yardım etmek isteyen okurların, haberi yazan DHA Muhabiri Fatih Daldal’ın aracılığıyla yaşlı çifte ulaşmasını sağladılar. Ekşi Sözlük ve sosyal medyada yayıldı yaşlı çiftin adına banka hesabı açıldığı.

Hürriyet, bu tür vakaları yardım kampanyasına dönüştürüp para toplamayı doğru bulmuyor. Web koordinatörü Bülent Mumay, “Yardım haberi yapmak etik gelmiyor bize. Zaten kampanyacılık bizim Yazı İşleri geleneğimizde yok”  diye açıkladı durumu.

Haklı da. Bizim gazeteci olarak asli işimiz insanlara bilgi aktarmak. Haberlerin uygulayıcısı olmak, hele parasal işlere aracılık etmek gazetecilik işlevinin dışına çıkmak olur. Babıali’nin geleneğiydi fakir ya da zor durumdaki insanların haberlerini yapıp sonra da bakın nasıl kurtardık diye böbürlenmek… Onlar da eskide kaldı…

Gazetecilere aforizmalar

“Bulvar gazetelerinde çalışan muhabirlere etik konusunda ders vermek, denizde geçen altı aydan sonra bir limana demirleyen denizcilere cinsel ilişkinin haram olduğunu savunmak kadar anlamsızdır.” (Ian Hargreaves)

Okurdan kısa kısa:

Uğur Ertan: Almanya Dışişleri Bakanı Steinmeier’in Bil dam Sonntag gazetesine verdiği demecini 29 Aralık’ta 21.sayfada “İddialar aydınlatılmalı” başlığıyla verdiniz. Ertesi gün Steinmeier’in demecini bu sefer 17. Sayfada, “Yolsuzluk iddiaları açıklığa kavuşsun” başlığıyla yayınladınız. Aynı haberi iki gün üst üste yayınlamanızın nedeni dikkatsizlik olsa gerek.

B. Bülent Özsoy: Bugün (28 Aralık) gazetenizdeki “Trablusgarp idamları İngiliz arşivinde” başlıklı haberiniz hatalı. Konuyla ilgili olduğu iddia edilen fotoğraflar  İkinci Dünya savaşı sonrasına aitken, haberde bu fotoğraflar 1911 Trablus savaşı ile ilişkilendirilmiş. Fotoğraflara dikkatlice bakarsanız, Amerikan ve İngiliz askerlerinin üniformalarından  hatayı anlayabilirsiniz.

Şükrü Kısa: 2010 yılında yaptığınız bir araştırmada, Hürriyet’in “futbol” sayfalarının yüzde 59.9’unun üç büyük takıma ayrıldığını belirlemiştiniz. Dört yıl geçti durum daha kötüleşti. Yılın ilk iki gününe bakın! 1 Ocak’ta sayfalardan biri Fenerbahçe’ye, biri Beşiktaş’a, biri de Galatasaray’a ayrılmıştı; dördüncü sayfada yılın olayları vardı. 2 Ocak’ta üç takıma yine birer sayfa ayrılmış, dördüncü sayfada İstanbul Maratonu ve bir Trabzonspor haberi vardı.  

Orhan Uğuroğlu: 31 Aralık’ta “Kabinenin kitap kurdu” haberinde “23 bin 500 kitabı olan Güllüce’nin en önemli özelliği bu kitapların her birini altını çizerek okumuş olması" denilmiş. 1950 doğumlu Güllüce 13 yaşında başlasa 50 yıldır kitap okuyor demektir ki, bu da yılda 470 kitap eder. Yani neredeyse günde 1.5 kitap okuması gerek!  Bu tür ifadelere dikkat etmeli.

Oğuzhan Aslan: 1 Ocak tarihli Hürriyet’in ekonomi sayfasındaki haberinizde faizin yüzde 64’lük artışla yılın en çok kazandıran yatırım aracı olduğu sonucu çıkıyor ki bu çok yanıltıcı. Faizin yüzde 64’lük getirisi olmadığı açık. Bu haber vatandaşın yanlış kararlar vermesine yol açabilir.

A. Feridun Gündoğdu: Siz “Bulmacadan şikâyet azaldı” deyince yazmak farz oldu. Dış Haberler sayfasında çıkan bulmacadan örnekler vereyim. Çünkü yanlışlar azalmadı. 14 Kasım’da soldan sağa 3.soru mekânı olmayan. Cevap lafazan çıkıyor ama lamekan olmalıydı. 10 Aralık’ta yukarıdan aşağı 12.soru üçüncü tekil şahıs, cevap için yer yok.

Not: Okur 11 örnek vermiş ama yer sorunu nedeniyle ikisini buraya alabildim.

Bülent Çelik: 1 Ocak’ta, “Kaskı bile kırılmış” haberindeki fotoğraflardan birinin altında “Schumacher’in düşme anı kamerada” notu var. Ama fotoğraf,  Schumacher’in düşme anını göstermiyor; zaten öyle bir fotoğraf yok piyasada. Helikopter görüldüğüne göre, fotoğraf kazadan sonra çekilmiş.

Gündüz Süer: 1 Ocak’ta son sayfadaki “Etna köpürdü” haberinde aynı bağlamda Napoli kentinden bahsedilerek Napoli’nin de Sicilya’da olduğu kabul edilmiş. Halbuki vasat bir coğrafya bilgisi ile Napoli’nin Sicilya ile ilgisinin olmadığı, Orta Italya’da Vezüv yanardağının eteklerinde olduğu bilinir.

Not: Napoli’nin Sicilya’da olduğu belirtilmiyor; Napoli’deki depremlere dikkat çekilmek istenirken, cümlenin yapısından dolayı yanlış anlaşılabiliyor.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 6 OCAK 2014


 
HÜRRİYET'TE KULLANILMAYAN ÜÇ YAZI
AYRILIK ZAMANI
OLAY YOK YANIT VAR
SELVİ BOYLUM AL YAZMALIM
ÖDÜLLÜ FOTOĞRAFA YALAN ETİKET
SEÇİMLER YAKLAŞIRKEN
TECAVÜZ SUÇU VE FUTBOL
KADINA ŞİDDET GÖRÜNTÜLERİ
TREN KAZALARI VE GAZETECİLİK AÇIĞI
BAŞKA CEM YILMAZLAR
EROTİK ÇAĞRIŞIMLI BAŞLIKLAR
GAZETECİLERİN MESLEKİ DAYANIŞMASI
ENGELLEMELER VE SANSÜR
BİLGİ SAKLAMA
EDİTORYAL STANDARTLAR
GAZETECİLERİN "EN" MERAKI
MEDYAYA YENİ KAYNAK
AMA NE SON DAKİKA
YETERSİZ BİLGİ
ARA GÜLER’E SAYGI
SERVİS GAZETECİLİĞİ
EKSİK HABER YANILTIR
GELENEKSEL HABER DEĞERİ
FUTBOLDA HABER ÜLEŞTİRME
SOSYAL MEDYA OLMASAYDI
KANDIRMACANIN BÖYLESİ
İZLEDİĞİ KURUMLA BÜTÜNLEŞİRSE
KARANLIKTA BIRAKMAMA ROLÜ
DEDİ DEDİ GAZETECİLİĞİ
PORNOGRAFİK AYRINTILAR
YOK SAYILAN ÜNİVERSİTELER
BİR ÖLÜMÜN İŞARET ETTİKLERİ
GAZETECİ KANDIRMAK KOLAY
EVET, SKANDAL AMA
28 ŞUBAT KARARINDA YANLIŞLIK
MÜFTÜNÜN NASİHATI MIYDI?
PARASINI ÖDEYİNCE SERBEST Mİ?
KAÇIRDIĞI KIZI ÖLDÜREN MAĞDURMUŞ
YANLIŞ, YALAN, GAF
EZHEL VE SANATÇININ TUTUKLANMASI
SİNEMA SÖYLEŞİLERİ
"ÇIPLAK ARAMA" MEVZUATI
HAD BİLDİRME İŞİ
99.952 ADRES ENGELLENMİŞ
DOĞRULUĞUNU KANITLAYAMIYORSAK
DOĞRU HAVADİS, DÜRÜST GAZETE
AKLANMA DA HABERDİR
GAZETECİ-SEKTÖR İLİŞKİSİ
KARŞIT GÖRÜŞ
HÜRRİYET’İN ORTAK DEĞERLERİ
İNANMA, ŞÜPHE ET VE SORGULA
DİL DEĞİŞİR, KÖHNE ZİHNİYET SİLİNİR
SENİ OLDUKÇA SEVİYORUM
ÇOCUK İSTİSMARI HABERLERİ
GÖZLERİ MORARMIŞ KADIN
"PERDE ARKASI"NIN ÖLÜMÜ
RAKILI FOTOĞRAF
TIK AVCILIĞI VE GALERİLER
HER ŞEY İNŞAAT MI?
"BUZUL ÇAĞI" TEKRARLARI
HABERCİYİ LİNÇ ETMEK YERİNE
GAZETECİNİN DİLEĞİ
KABAHATİN BÜYÜĞÜ PR'CILARDA
ERİŞİM ENGELLEME REKORU
BUYURUN DÜNYAYA BAKALIM
HAFİYELİK VE GAZETECİLİK
OTOMOTİV GAZETECİLERİ
TEST ARACIYLA TATİL
ÖNEMİNİ AZALTMAZDI
ÜZMEK İSTEMEZDİM
SALDIRIYI GERGİNLİK DİYE SUNMAK
KÜSTAH KÜSTAHÇA KÜSTAHLIK
ÖLÜMDEN KAÇAN ADAMIN PANTOLONU
PHOTOSHOP'SUZ TÜRKİYE
SAVAŞ TAMTAMLARI
ŞİMDİ SIRA OKURLARDA
MEDYADA BÜYÜK UZLAŞMA
ENSESTİ BÖYLE Mİ KONUŞMALIYDIK?
ÖLÜ FOTOĞRAFINDA İKİLİ STANDART
15 TEMMUZ GAZETECİLİĞİ
GAZETECİ MİYİZ, YARGIÇ MI?
FATİH TERİM VE ÜST AKIL
ÖLEN ÜNLÜNÜN ARDINDAN
DUAYENDEN ETİK UYARILAR
GAZETECİLİK VE AKTİVİZM
ASMALIMESCİT'TEKİ STÜDYO
SÖYLEŞİNİN KAYNAĞI EKSİK
KORKU HİPNOZU
YEDİ BİN YILLIK BUĞDAY
GAZETECİNİN KİŞİSEL ÇIKARI
"KÜSTAH" YAZMA ÖZGÜRLÜĞÜ
INSTAGRAMDA ÜRÜN YERLEŞTİRME
KANDIRMAK KOLAYMIŞ
TUTUKLATAN FOTOĞRAF İDDİANAMEDE YOK
ELEKTRİKLİ SCOOTER SORULARI
SÖYLEŞİDE DOĞRULAR SÖYLENMİYORSA
POHPOHLAYAN DA NORMALLEŞTİREN DE BİZİZ
TÜRKÇEYE SAYGI
KOPYA ÇEKME ADABI
AVRUPA FOBİSİ
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@gmail.com